Skontaktuj się: tel. (22) 299 59 75, e-mail: biuro@atlanti.pl

VAT na zabudowę meblową

Podatek VAT jest poważnym obciążeniem dla każdego konsumenta, ponieważ zwiększa cenę towaru lub usługi o prawie 1/5 wartości. Podstawowa stawka VAT wynosi obecnie 23%. W budownictwie mieszkaniowym można korzystać z obniżonej do 8-procentowej jego stawki, jednak nie zawsze wiadomo, kiedy można tak postąpić.

Zgodnie z art. 41 ust. 12 ustawy o VAT, 8-procentową stawkę podatku stosuje się m.in. do budowy, remontu, modernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.
Ustawa podatkowa nie definiuje pojęcia „budowy, przebudowy, remontu, modernizacji”, co powoduje bardzo dużo wątpliwości i sporów. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro przepisy ustawy o VAT nie definiują tych pojęć, należy w tym zakresie pomocniczo odwoływać się do przepisów prawa budowlanego.

Uchwała NSA
Duże spory budziła także kwestia odpowiedniego zaklasyfikowania prac wykonywanych w lokalach (budynkach) mieszkalnych z materiałów wykonawcy. Chodziło przede wszystkim o montaż tzw. trwalej zabudowy kuchennej, łazienkowej, wnękowej i zabudowy garderob. Usługi tego typu polegają na zaprojektowaniu, dopasowaniu oraz trwałym zainstalowaniu mebli i urządzeń.
Organy podatkowe podchodziły do takich prac w zróżnicowany sposób. Część uznawała je za dwie osobne transakcje, tzn. sprzedaż materiałów oraz usługę montażową; część natomiast uznawała, że o stawce VAT decyduje treść umowy.
Jeżeli zawarto umowę o kompleksową usługę remontową lub modernizacyjną, to stawka wynosi 8% od całej ceny. Jeśli natomiast strony osobno rozliczają zakup poszczególnych elementów, a osobno robociznę – należy zastosować inne stawki dla sprzedaży materiałów, a inne dla usługi.

orzecznictwie także nie było jednomyślności w tym zakresie. Niektóre składy orzekające uznawały, że usługi polegające na montażu stałej zabudowy kuchennej oraz szaf wnękowych z elementów i materiałów zakupionych od ich producentów mieszczą się w ramach pojęcia „robót budowlano-montażowych”, które uprawniają do opodatkowania obniżoną stawką VAT.
Jednakże w zdecydowanej większości orzeczeń zajmowano przeciwstawne stanowisko. Wykonanie stałej zabudowy kuchennej i szaf wnękowych wiąże się z korzystaniem z ruchomości: sprzętu AGD, ubrań, butów itp. Przez fakt ich zamontowania nie stają się one częścią składową budowli.

Nie sposób więc uznać, aby zabudowa wnękowa i kuchenna, które są przecież zabudową „meblową”, mogły być uznana za instalację lub urządzenie techniczne budynku. Ich montaż nie wymaga pozwolenia na budowę, mogą być w każdym momencie zdemontowane lub wymienione. Działania te nie są objęte zakresem pojęciowym robót budowlanych lub przebudowy w rozumieniu prawa budowlanego.
Usługi nie są związane z budynkiem, elementy stałej zabudowy kuchennej i szaf wnękowych nie są wszak jego częścią składową. Te czynności są bowiem związane z przystosowaniem do użytku rzeczy ruchomych. Ich wykonanie ma charakter użytkowy w stosunku do elementów wyposażenia mieszkania.

W konsekwencji umożliwia wykorzystanie sprzętu AGD czy szaf zgodnie z ich przeznaczeniem. Nie są one zatem czynnościami związanymi z remontem, modernizacją, termomodernizacją czy konserwacją budynku.
W związku z tą rozbieżnością stanowisk NSA 24 czerwca 2013 roku podjął – w składzie siedmiu sędziów – uchwałę dotyczącą trwałej meblowej zabudowy.
Sędziowie uznali, że „w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r. świadczenie kompleksowe polegające na zaprojektowaniu, dopasowaniu oraz montażu komponentów w sposób tworzący wraz z elementami konstrukcyjnymi obiektu budowlanego lub jego części trwałą zabudowę meblową, wykonywane w obiektach budowlanych zaliczanych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym stanowi usługę modernizacji opodatkowaną stawką obniżoną 8% podatku VAT” (I FPS 2/13).

Uchwała w sposób wyraźny odnosi się do elementów wbudowanych w budynek lub lokal w sposób trwały i tworzący wraz z elementami konstrukcyjnymi obiektu budowlanego lub jego części trwałą zabudowę meblową. Sąd podkreślił, że nie chodzi o każde wykorzystanie elementów konstrukcyjnych obiektu budowlanego (lokalu) przy wykonywaniu zabudowy meblowej, lecz jedynie o takie, które przez konstrukcyjne połączenie komponentów meblowych i elementów obiektu budowlanego (lokalu) stworzy trwałą zabudowę spełniającą jako całość określoną funkcję użytkową.

Tylko bowiem w takim zakresie można mówić o modernizacji obiektu budowlanego w rozumieniu art. 41 ust. 12 ustawy o VAT. Innymi słowy, montaż komponentów meblowych, do którego nie zostaną wykorzystane w sposób istotny elementy konstrukcyjne obiektu budowlanego (lokalu), nie korzysta z obniżonej stawki przewidzianej w tym przepisie.
Interpretacja Ministra Finansów

W związku z uchwałą NSA Minister Finansów wydał interpretację ogólną z 31 marca 2014 r. (PT10/033/5/133/WLI/14/RD30577), wskazującą organom podatkowym sposób postępowania w sprawach trwałej zabudowy meblowej.
„Na wykonanie trwałej zabudowy meblowej składa się szereg czynności, począwszy od jej zaprojektowania aż po jej montaż w obiekcie budowlanym lub jego części (lokalu). Czynności te na potrzeby podatku od towarów i usług traktuje się jako świadczenie kompleksowe (złożone), którego wysokość opodatkowania VAT należy ustalić na podstawie elementu dominującego w tym świadczeniu.
W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2011 r. jedynym przepisem, który może dawać podstawę do zastosowania preferencyjnej stawki podatku od towarów i usług do czynności polegających na wykonaniu trwałej zabudowy meblowej z uprzednio nabytych komponentów, wykonywanych w obiektach budowlanych zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym jest art. 41 ust. 12 ustawy o VAT.

Przepis ten stanowi, że stawkę podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, stosuje się do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.

W celu ustalenia prawidłowej stawki podatku (…) należy przede wszystkim zbadać, czy czynności te można zakwalifikować jako usługę modernizacji obiektu budowlanego lub jego części (lokalu) objętego społecznym programem mieszkaniowym, czy też w istocie czynności te sprowadzają się do dokonania dostawy towaru (mebli) w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
W zależności od dokonanej kwalifikacji zastosowanie będzie miała preferencyjna lub podstawowa stawka podatku od towarów i usług (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o VAT).

W przypadku świadczeń kompleksowych (złożonych), jeżeli elementem dominującym w ramach danej transakcji będzie wydanie towaru w celu przeniesienia prawa do rozporządzania nim jak właściciel (tj. sprzedaż mebli), zaś pozostałe czynności będą miały charakter pomocniczy lub uboczny, wówczas transakcja taka powinna, co do zasady, być traktowana jako dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT (co oznacza stawkę 23%).

W przypadku jednak, gdy istotą transakcji będą inne (niż dostawa towaru) czynności, to, mimo że w ramach takiej transakcji może także wystąpić wydanie towaru, powinna być ona traktowana jako świadczenie usług.
Zgodnie z ww. uchwałą, jeżeli montaż komponentów meblowych w celu wykonania trwałej zabudowy meblowej następuje z wykorzystaniem w sposób istotny elementów obiektu budowlanego/lokalu, który przez konstrukcyjne połączenie tych komponentów i elementów obiektu budowlanego/lokalu stworzy trwałą zabudowę spełniającą jako całość określoną funkcję użytkową, czynność taka będzie stanowić usługę modernizacji, o której mowa w art. 41 ust. 12 ustawy o VAT, opodatkowaną stawką VAT w wysokości 8%.

Aby wykonane na wymiar do konkretnego budynku lub lokalu i trwale powiązane z jego elementami komponenty meblowe stanowiły trwałą zabudowę meblową nie mogą one (na potrzeby uznania ich za modernizację w VAT) funkcjonować w obrocie tak, jak to ma miejsce w przypadku mebli wolnostojących.

Obniżona stawka podatku nie może zatem znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy wykonana, nawet według indywidualnego projektu, zabudowa meblowa jest przytwierdzana do ściany lub podłogi jedynie w sposób, który może być również stosowany przy montażu mebli wolnostojących (np. zakotwiczenie za pomocą kołków lub listew montażowych), co skutkuje możliwością demontażu tej zabudowy bez uszkodzenia samej zabudowy, jak i konstrukcji budynku/lokalu (…).

Dla całościowej oceny charakteru świadczenia nie ma natomiast znaczenia, czy elementy np. korpusów mebli są ze sobą zespolone i – ewentualnie – jak silne jest to zespolenie, gdyż istotne dla uznania za modernizację jest dopiero odpowiednio trwale połączenie tych mebli z elementami obiektu budowlanego/lokalu.
Określając zatem, czy do zabudowy meblowej montowanej w budynku/lokalu może mieć zastosowanie obniżona stawka podatku od towarów i usług, należy przede wszystkim badać stopień konstrukcyjnego połączenia komponentów meblowych i elementów obiektu budowlanego/lokalu.

Nie chodzi tutaj o badanie powiązania elementów zabudowy meblowej z konstrukcyjnymi w rozumieniu techniki budowlanej elementami obiektu budowlanego/lokalu, lecz o tak silne połączenie konstrukcyjne komponentów meblowych i elementów obiektu budowlanego/lokalu, że powstaje trwała zabudowa, spełniająca jako całość określoną funkcję użytkową.
Przykładem takiej trwałej zabudowy meblowej może być zabudowa kuchenna wykonana z cegły klinkierowej, zespolona zaprawą murarską ze ścianą i podłogą lokalu, gdzie demontaż powodowałby uszkodzenie samej zabudowy, jak i pomieszczenia, w którym została ona zamontowana.
Innym przykładem trwałej zabudowy meblowej stanowiącej modernizację budynku/lokalu jest takie zespolenie wykonanych na wymiar do konkretnego budynku/lokalu mebli z elementami tego budynku/lokalu, które wykorzystuje dodatkowe materiały budowlane, takie jak cegły czy płyty kartonowo-gipsowe, gdzie demontaż zabudowy powodowałby zarówno uszkodzenie pomieszczenia i komponentów meblowych, jak i trwałe uszkodzenie tych dodatkowych materiałów budowlanych, bez których to materiałów nie istniałaby możliwość wykorzystania tej zabudowy meblowej w innym miejscu.”

Komentarz
Z interpretacji ogólnej Ministra Finansów wynika, że stawka 8% może mieć zastosowanie bardzo rzadko. Mowa w niej bowiem o takiej zabudowie, która jest wkomponowana za pomocą materiałów budowlanych w konstrukcję budynku. Sama zabudowa wnęki nie wykorzystuje w ogóle konstrukcji budynku. Podobnie jest w przypadku zabudowy kuchennej.
Jedyny chyba element wykorzystujący konstrukcję to montaż urządzeń sanitarnych. Warto wiedzieć, że do uchwały NSA zostało zgłoszone zdanie odrębne (dostępne wraz z treścią uchwały na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślono w nim, że „klient zainteresowany jest nabyciem konkretnego towaru w postaci np. szafy wnękowej, a nie nabyciem usług towarzyszących takiej dostawie. Zwykłe doświadczenie życiowe wskazuje bowiem, że klient zamawia u podatnika konkretny towar, odpowiadający określonym przez niego wymogom (rozmiar, kolor, jakość, układ przestrzenny, konkretne dodatki itp.), a nie abstrakcyjną modernizację lokalu czy budynku, w dodatku modernizację o określonych rozmiarach, kolorze itp.”.
Za błędne uznano także stwierdzenie wyrażone przez NSA, że wykonane „na miarę” i trwale powiązane z elementami konstrukcyjnymi lokalu czy budynku (przypuszczalnie chodzi po prostu o ściany, sufity i podłogi) komponenty meblowe nie funkcjonują w obrocie tak jak w przypadku mebli wolnostojących.
Sędzia zgłaszający zdanie odrębne uznał, że „wątpliwości budzi użyty w uchwale argument, że stawką obniżoną opodatkowane być mogą jedynie te świadczenia kompleksowe polegające na zaprojektowaniu, dopasowaniu i montażu komponentów meblowych, które tworzą wraz z elementami konstrukcyjnymi obiektu budowlanego lub jego części trwałą zabudowę meblową.
Uważam bowiem, że owa trwałość w ogromnej części sytuacji sprowadza się do prostego połączenia komponentów meblowych ze ścianami, podłogami czy sufitami obiektu budowlanego lub jego części za pomocą kołków, wkrętów czy też listew mocujących.
Nie są to zabiegi nadmiernie skomplikowane technicznie, zwykle mają charakter odwracalny, a w rezultacie nie mogą one być elementem decydującym o podatkowym charakterze świadczenia. Przekonuje o tym dobitnie praktyka niektórych firm meblarskich i wielkich sieci handlowych, oferujących np. szafy wnękowe do samodzielnego montażu przez klienta.” Jeżeli porówna się pogląd wyrażony w zdaniu odrębnym (skądinąd rozsądnym i popartym życiowym doświadczeniem) ze stanowiskiem Ministra Finansów, wyraźnie widać, że minister skłania się do opodatkowania stawką 23% każdego mebla, który da się zdemontować bez zniszczenia konstrukcji osadzającej go na stałe w lokalu.  

Artykuł Stelli Brzeszczyńskiej (Administrator24.info)
Kontakt

02-488 Warszawa
ul. Wilczycka 31
od poniedziałku do piątku: 9 – 17
tel. (22) 299 59 75
fax (22) 844 05 41
e-mail: biuro@atlanti.pl

Nieruchomości MSW Sp. z o.o. otrzymała dofinansowanie projektu o nazwie „Prace badawczo-rozwojowe nad narzędziem wspierającym zarządzanie nieruchomościami wielolokalowymi” w ramach Działania 1.1 Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Wartość projektu: 597 201,93 PLN Dofinansowanie projektu z Unii Europejskiej: 440 004,24 PLN

Copyright (c) 2013 Nieruchomości MSW sp z o.o.